Nhandu chromatus

Dorosła samica Nhandu chromatus osiąga zwykle 6–7 cm długości ciała, a rozpiętość odnóży dużych osobników dochodzi do 16–18 cm. Samce są smuklejsze, mają dłuższe odnóża i po ostatniej wylince wyraźne haki goleniowe na pierwszej parze odnóży. Ubarwienie jest kontrastowe: czarne lub ciemnobrązowe tło, białe obrączki na stawach i białe pasy wzdłuż odnóży oraz długie, rude włosy na odwłoku i karapaksie.

Młode osobniki są brązowe i mniej kontrastowe. Charakterystyczny wzór pojawia się stopniowo, zwykle po kilku wylinkach, gdy pająk ma 3–4 cm rozpiętości odnóży. Przy zakupie młodego osobnika warto znać pochodzenie z hodowli, bo młode Nhandu chromatus, Acanthoscurria geniculata i kilka innych brazylijskich Theraphosinae wyglądają podobnie.

Gatunek opisano w 2004 roku jako Nhandu chromatus. Wcześniej pająki z tej grupy trafiały do hodowli jako Vitalius cristatus albo jako „inna forma” A. geniculata. W rewizji z 2023 roku Bertani przeniósł gatunek do rodzaju Vitalius na podstawie analizy kladystycznej, więc aktualna nazwa naukowa w literaturze to Vitalius chromatus.

Na giełdzie obie nazwy oznaczają tego samego pająka. Ogłoszenia mogą mieć tytuł „Nhandu chromatus”, „Vitalius chromatus” albo „Vitalius (ex. Nhandu) chromatus”. Przy zakupie ważniejsze od nazwy jest to, czy sprzedawca zna pochodzenie linii hodowlanej i czy nie miesza jej z podobnymi gatunkami.

To pająk naziemny, który chętnie kopie i rozbudowuje kryjówkę. Dla dorosłej samicy wystarczy terrarium o podstawie ok. 40 × 30 cm. Wysokość ma mniejsze znaczenie: odległość od powierzchni podłoża do pokrywy nie powinna przekraczać mniej więcej półtorej rozpiętości odnóży, bo upadek ciężkiego ptasznika z wysokości może skończyć się pęknięciem odwłoka.

Podłoże (włókno kokosowe, ziemia bez nawozów lub ich mieszanka) powinno mieć 8–15 cm grubości i być stabilne, żeby nora się nie zawalała. Kawałek korka ułożony skośnie daje dobry punkt startowy do kopania. Pająk będzie przenosił podłoże, zasypywał miskę z wodą i przebudowywał wystrój, więc dekoracje warto ograniczyć do kilku ciężkich, płaskich elementów.

Młode osobniki można trzymać w mniejszych pojemnikach z grubszą warstwą podłoża niż wysokość pojemnika. Wtedy chętnie kopią tunele przy ściankach, co ułatwia obserwację.

Nhandu chromatus dobrze znosi typowe warunki mieszkaniowe: 22–27°C w dzień i kilka stopni mniej w nocy. Nie wymaga mocnego ogrzewania. Lampy grzewcze nad terrarium są niepotrzebne i mogą wysuszyć podłoże.

Wystarczy umiarkowana wilgotność: powierzchnia podłoża może przesychać, a dolne warstwy powinny pozostawać lekko wilgotne. Dobrze działa podlewanie fragmentu podłoża przy krawędzi co kilka dni i stała miska z wodą. Stale mokre, zaparowane terrarium bez wentylacji sprzyja pleśni i roztoczom.

To jeden z najbardziej żarłocznych ptaszników w hodowli. Młode jedzą świerszcze, karaczany lub larwy mącznika co 3–5 dni, dorosłe samice zwykle raz na tydzień lub dwa. Ofiara nie powinna być większa od odwłoka pająka. Niezjedzone owady usuń po dobie, a przed wylinką, gdy pająk przestaje jeść, nie wrzucaj karmy wcale.

Gatunek rośnie szybko. Samce dojrzewają zwykle w ok. 1,5–2 lata, samice po 2–3 latach. Samica może żyć kilkanaście lat, samiec po dojrzeniu zwykle rok lub dwa. Po wylince odczekaj co najmniej tydzień (u dużych osobników dłużej) przed pierwszym karmieniem.

Dorosłe Nhandu chromatus często siedzą na widoku, co czyni je atrakcyjnymi pająkami pokazowymi. Są jednak nerwowe: na ruch nad terrarium reagują ucieczką, uniesieniem przednich odnóży albo energicznym wyczesywaniem włosków parzących z odwłoka. Ugryzienia zdarzają się rzadko, ale chelicery dużej samicy mogą zadać bolesną ranę mechaniczną.

Gatunek nie nadaje się do brania na rękę. Prace w terrarium (wymiana wody, usuwanie resztek) wykonuj pęsetą o długości 25–30 cm, spokojnymi ruchami, najlepiej gdy pająk jest w kryjówce. Przenoszenie ułatwia pojemnik nasunięty na pająka od przodu i karta wsunięta od spodu.